Zilvermeer: van vakantieplek naar gemeenschap
In Mol is het Zilvermeer al decennialang een populaire plek voor kampeerders. Wat ooit begon als een klassieke camping met vaste jaarplaatsen, groeide intussen uit tot een echte gemeenschap. Met meer dan 800 vaste kampeerplaatsen schuilt er een rijk sociaal weefsel achter de caravans.
Het Zilvermeer telt heel wat tweedeverblijvers die graag een steentje bijdragen aan het gemeenschapsleven: van een handje toesteken bij activiteiten tot meedenken over nieuwe ideeën. Maar dat vraagt natuurlijk een andere manier van werken. Niet top-down organiseren, maar samen beslissen wat er leeft en nodig is. Tegelijk blijft het een uitdaging om dat te verzoenen met het tijdelijke bezoek van vakantiegangers, die elk hun eigenheid hebben.
Jan Kestens, coördinator verblijfsrecreatie, vertelde hoe ze bij het Zilvermeer stap voor stap proberen om vaste bewoners en seizoensbezoekers dichter bij elkaar te brengen, met als doel ook de connectie met de organisatie zelf te versterken. Het idee ontstond tijdens de broeikasworkshop op het vorige Reizen naar Morgen-congres, en kreeg sindsdien concreet vorm: van open koffiemomenten tot spontane gesprekken over hoe ze van de camping een fijne plek voor iedereen kunnen maken.
“Niet top-down organiseren, maar samen beslissen wat er leeft,” zegt Jan. “De keynote van prof. Diane Nijs, die eerder op het Reizen naar Morgen-congres aan bod kwam, gaf ons het vertrouwen dat we goed bezig zijn: luisteren, terugkoppelen en informele gesprekken gebruiken als kansen om te verbinden. Pas door écht te luisteren ontstaat een gedeeld verhaal.”
Vrijstaat A: cultuur mét en dóór de buurt
Waar het Zilvermeer inzet op gemeenschap in de natuur, doet Vrijstaat A dat in de stad. In een leegstaand gebouw in Sint-Truiden toveren Bart en een enthousiast team van vrijwilligers al vier jaar lang elke zomer een tijdelijke ontmoetingsplek om tot een artistiek festival dat leeft van lokale energie.
Al is festival misschien niet langer het juiste woord, want hun activiteiten zijn intussen net zo divers als talrijk. Ze organiseren concerten, feestjes en inhoudelijke programma’s met activiteiten zoals schaakworkshops, yoga en lezingen over insecten. Vrijstaat A brengt mensen samen, maar de inhoud komt van de partners die er zelf iets organiseren. Ze krijgen subsidies, maar werken volledig onafhankelijk. Met de steun van enthousiaste partners en begripvolle buren groeit hier een warme gemeenschap waar iedereen zich welkom voelt.
Bijzonder aan hun concept is dat er geen vast programma is. Alles groeit vanuit de ideeën en het enthousiasme van lokale partners. Zo ontstond bijvoorbeeld ook het theatercollectief De Vrijbuiters, een project dat de creatieve vonk verder laat branden.
Toch komt succes ook met uitdagingen. “Hoe groei je professioneel zonder je DNA te verliezen?” is de vraag die Bart samen met de deelnemers verder uitspitte. “Onze kracht zit in dat buurtgevoel – als we dat kwijtspelen, verliezen we onze ziel.” Vrijstaat A zoekt daarom naar manieren om te verduurzamen en de fundamenten te verstevigen: meer instroom van vrijwilligers, een jaarwerking uitbouwen en ruimte scheppen voor nieuwe gezichten en ideeën.
Deelnemers in actie: denken in oplossingen
Na de inspirerende verhalen gingen de congresdeelnemers zelf aan de slag. In kleine groepen dachten ze na over verschillende vragen: “Hoe kan Vrijstaat A groeien zonder de lokale verankering te verliezen?”, “Hoe kan het Zilvermeer de betrokkenheid van vaste verblijvers versterken?” en “Hoe betrek je bewoners op een laagdrempelige manier?”.
Uit de brainstorms kwamen praktische, warme ideeën: buurtcafés, babbelbanken, petanquenamiddagen en koffiemomenten waar toevallige ontmoetingen kunnen ontstaan tussen ondernemers, bezoekers, verenigingen en locals. De rode draad? Echt contact. Niet wachten tot mensen naar jou toekomen, maar zelf de verbinding opzoeken.
Samen luisteren, samen bouwen
De workshop maakte één ding duidelijk: er bestaat geen toverformule om betrokkenheid op te bouwen. Wat wél werkt, is openheid, bereidheid en tijd nemen. Er is geen pasklaar antwoord, maar de wil om te luisteren, te leren en samen te bouwen is er absoluut.
Zowel Vrijstaat A als het Zilvermeer tonen dat duurzame projecten niet enkel over bezoekersaantallen gaan, maar over het bouwen aan relaties. Net als bij de workshopdeelnemers zijn hun trajecten nog niet ‘af’ – maar dat is net de kracht. Want wie reist naar morgen, doet dat stap voor stap.
Met dank aan Myra Limme en Clara Bastogne (studenten Toerisme en Recreatiemanagement, Hogeschool PXL) voor hun bijdrage aan dit terugblikartikel.