In een boeiende keynote op het Reizen naar Morgen-congres behandelde dr. Diane Nijs, lector Imagineering bij BUas (Breda University of Applied Sciences), de vraag hoe we als sector moeten omgaan met de toenemende complexiteit in onze wereld. De centrale boodschap? Toerisme kan een positieve kracht voor vernieuwing zijn. Maar dat is enkel mogelijk als we anders leren kijken, denken en handelen.
Van schade beperken naar regenereren
Nijs pleitte voor een fundamentele ‘mindshift’ in hoe we toerisme benaderen. Volgens haar is het tijd om verder te gaan dan het klassieke idee van duurzaamheid. “Waar duurzaamheid zich richt op het behouden van wat bestaat, moeten we evolueren naar ‘regeneratief toerisme’. Daarmee kan reizen zelfs bijdragen aan het herstel en de versterking van gemeenschappen, natuur en cultuur,” klinkt het.
De wereld is complexer dan ooit
Volgens Nijs leven we in een tijdperk van ‘polycrisis’, waarin ecologische, sociale en economische problemen elkaar versterken. “Alles is met alles verbonden,” aldus Nijs. Dit illustreerde ze met de metafoor van de sporter die ooit de hele discipline van het hoogspringen veranderde door als eerste op zijn rug te springen. “Eén kleine verandering had een enorme impact op de hele sport.” Dit geldt ook voor toerisme.
In haar keynote haalt Nijs vervolgens aan hoe sterk systemen tegenwoordig met elkaar verweven zijn. Wij leven in een wereld waarin alles samenhangt, waardoor elke lokale crisis mondiale gevolgen kan hebben. Nijs: “Laat die complexiteit ons niet verlammen. Integendeel, zie het als een bron van emergentie. Hierdoor ontstaan spontaan nieuwe patronen en gedragingen binnen een systeem. Aan de hand van de juiste interacties kunnen hieruit waardevolle vernieuwingen ontstaan.”
Van controle naar condities scheppen
In haar visie op leiderschap pleit Nijs voor een verschuiving: niet langer controleren, maar wel de juiste condities scheppen waarin systemen zichzelf kunnen ordenen. Ze illustreerde dit met het verschil tussen een verkeerslicht en een rotonde. Bij een verkeerslicht (central control) wacht iedereen op instructies, terwijl een rotonde (self-organization) mensen toelaat om zelf te anticiperen en samen te werken. Dit type leiderschap, ook wel ‘generatief leiderschap’ genoemd, laat ruimte voor creativiteit en cocreatie tussen verschillende betrokkenen, van overheden tot ondernemers, onderwijs of reizigers.
Transitie-intelligentie
Een belangrijk punt in haar keynote was het gebrek aan wat ze noemt 'transitie-intelligentie': het vermogen om te begrijpen hoe systemen veranderen en hoe we dat proces kunnen begeleiden. Toerisme heeft volgens Nijs het unieke potentieel om een voortrekkersrol te spelen, omdat het een wereldwijd netwerk van mensen verbindt.
Een verhaal van hoop
Ondanks de uitdagingen bracht deze keynote een boodschap van hoop. Dr. Diane Nijs ziet toerisme als een levende gemeenschap-in-actie, die in staat is zichzelf te vernieuwen wanneer mensen samenwerken vanuit vertrouwen en verbeelding. “Complexiteit is de toekomst,” luidt het. “Maar dat is geen bedreiging, het is onze grootste kans.”
Meer weten?
De presentatie van dr. Diane Nijs kan je hier downloaden.
Wie meer details wil over alles wat er op het Reizen naar Morgen-congres te ontdekken viel, kan terecht op de congrespagina. Je vindt er samenvattingen van alle sessies, sfeerbeelden en een videoverslag. We nodigen je ook uit om onze LinkedIn-pagina te volgen, lid te worden van onze Facebook-groep of in te schrijven voor de Reizen naar Morgen-nieuwsbrief om inspiratie te vinden of zelf te delen.
Tekst: Emma Castro Kleis en Neeka Schoonis
Studenten Toerisme en recreatiemanagement Hogeschool PXL