De Zimmertoren, Lierse vlaaikes, Felix Timmermans, het Begijnhof… Lier is een en al historie, cultuur en erfgoed. Maar ook een plek met een toekomstgerichte visie die heden met verleden verbindt. Aan de hand van enkele erfgoedprojecten die de komende jaren op de planning staan, toont Stad Lier hoe toerisme kan bijdragen aan een verhaal dat een meerwaarde biedt voor iedereen.
“We zijn niet heel bewust gestart met Reizen naar Morgen”, vat Karen Proost van Visit Lier aan. “Maar bij het uitwerken van onze plannen, met de restauratie van het Begijnhof als een van de grootste projecten, merkten we dat onze aanpak en eigen plannen perfect aansloten bij deze visie. Het toont meteen aan hoe goed dit toekomstbeeld in elkaar zit. Reizen naar Morgen gaat over logische zaken die als vanzelf naar voren komen als je een project met zorg en aandacht opzet.”
Restauratie Begijnhof
Een van de speerpunten van Lier is de zorg voor het Begijnhof, een unieke en historische plek in de stad die beschermd is als UNESCO-werelderfgoed. “Deze waardevolle locatie is niet alleen een rustige woonomgeving, maar trekt ook bezoekers aan die de bijzondere sfeer en geschiedenis willen ervaren”, aldus Karen. De woningen verkeren echter in slechte staat en voldoen niet meer aan de hedendaagse normen. “Daarom is een grondige restauratie nodig, met aandacht voor duurzame ingrepen die de erfgoedwaarde op lange termijn bewaren. Ook het openbaar domein wordt heraangelegd.”
Bij deze restauratie wordt een evenwicht nagestreefd tussen de woonfunctie voor jonge gezinnen, alleenstaanden, oudere koppels, … en het toerisme. Enkele woningen zullen worden ingezet als toeristische trekpleisters, maar rust en leefbaarheid voor de bewoners blijft belangrijk.
“Het is de bedoeling dat deze plek in de toekomst meer verbindend werkt. Hoe kunnen we meer impact creëren, dat bewoners zich net zo betrokken voelen bij hun omgeving als bezoekers”, gaat Karen verder. “Daarnaast wordt het Begijnhof op termijn toegankelijker voor bezoekers die willen verblijven of genieten van rustige horeca. De stad zal ondernemers zoeken om deze functies op een passende manier in te vullen. Er komt ook ruimte voor verenigingen en vrijetijdsactiviteiten die passen bij de sfeer van het Begijnhof, zoals een kantkring, wolatelier, schilders en andere ambachtelijke initiatieven. Tevens wordt een vast lokaal ingericht voor de bewonersvereniging om activiteiten te organiseren.”
Een plek voor iedereen
De restauratieplannen en toekomstige invulling van liefst drie verschillende gebouwen op het Begijnhof zijn divers en ambitieus. Het eerste pand, genaamd Begga’s hof, werd getransformeerd tot een laagdrempelige, open ontmoetingsplek waar bewoners, bezoekers en ondernemers ieder hun plekje hebben. In dit voormalige infirmeriegebouw bevindt zich onder meer een infopunt waar je het verhaal van de begijntjes te weten komt, de evolutie van het Lierse Begijnhof, maar ook dat van andere doorheen Vlaanderen. “We leggen duidelijk de link tussen heden en verleden, onder andere door te vertellen over de jaarlijkse processie die hier doorgaat”, aldus Karen. “Want je wilt natuurlijk bezoekers die op een totaal ander moment in het jaar komen ook wel iets vertellen over die traditie. Via een filmpje dat getoond wordt in het infopunt werd dit mogelijk gemaakt.”
Daarnaast komt er op termijn een koffie- en theehuisje waar iedereen gezellig wat kan drinken. Er zijn ruimtes voor de Lierse kantverenigingen en andere ambachten, zodat bezoekers ter plaatse kunnen zien hoe die traditionele kant wordt gemaakt. “Ten slotte zijn er een aantal vergaderlokalen, waar onder andere de bewonersvereniging van het Begijnhof gebruik van kan maken.”
Inkijk in het verleden
Een tweede woning, iets kleiner, wordt deels omgevormd tot een hotelappartement om een unieke overnachtingsmogelijkheid aan te bieden aan wie Lier bezoekt. Dat zal op een tweede en derde verdieping van het gebouw zijn, met op het gelijkvloers ook nog een ‘museale kijkwoning’. “Welkom in Antonia’s huis! Hier krijgen mensen een beeld van hoe een begijn hier destijds leefde. We gingen daarvoor in zee met een historisch onderzoeksbureau. Zij doken in de archieven van dit specifieke pand en kwamen zo bij Antonia Engelen terecht. Deze persoon woonde in de achttiende eeuw een twintigtal jaar in dit pand, en liet er ook verbouwingswerken en dergelijke uitvoeren. Dus het creëert wel een heel mooi beeld van hoe die huizen destijds bewoond en verbouwd werden.” Aan de hand van enkele projecties beleef je hoe het wonen was in een achttiende-eeuwse begijnhofwoning en gaan bezoekers er het leven van Antonia kunnen ontdekken. “Dat zorgt voor een moderne touch, terwijl we nog wat aan de verbeelding van de bezoeker overlaten.”
De derde woning die op de restauratieplanning staat, is een pand met een grote tuin – “zeer uitzonderlijk voor een begijnwoning”. Deze zal in een latere fase omgevormd worden tot een plek met overnachtingsmogelijkheden.
Betrokkenheid
Naast de restauratie van het Begijnhof lopen er nog enkele projecten in Lier. Werken van langere adem, maar ze zullen wel meerwaarde bieden voor allerlei betrokkenen. Zo is er de restauratie van de Sint-Gummaruskerk, de kerk van de patroonheilige van Lier. “Ook hier denken we na over hoe we mensen die actief zijn in de gemeenschap betrokken kunnen houden, zonder af te dwalen naar enkel de kwantitatieve insteek van zo veel mogelijk bezoekers proberen lokken”, zegt Karen. “We trachten zoveel mogelijk rekening te houden met bepaalde belangen door te luisteren en in gesprek te blijven gaan. De Reizen naar Morgen-visie is dan een goed ondersteunend instrument voor deze toch complexere projecten, en zorgt voor belangrijke handvaten.”
Staat nog op de planning: de Zimmertoren. Dat gekende monument zal in 2030 honderd jaar bestaan. Karen: “Samen met de mensen die de Zimmertoren beheren, zijn we aan het nadenken hoe we deze gebeurtenis in de kijker kunnen zetten. Het vraagstuk is steeds: hoe krijgen we historisch erfgoed vertaald naar een breed publiek? Dan ga je voor een stuk sensibiliseren: waarom is het nodig om er voor zorg te blijven dragen? En dat je kan rechtvaardigen waarom we er middelen voor blijven voorzien. Want dit zijn natuurlijk dure projecten.”
De inzet van Lier is om historisch erfgoed een betekenis te geven in een hedendaagse context. Dat het als verbindend middel werkt om de belangen voor verschillende betrokkenen mooi in elkaar te doen passen. “Zo creëer je een duurzame meerwaarde. Het gaat niet om zoveel mogelijk bezoekers lokken, maar om verhalen van verbinding en herkenbaarheid”, sluit Karen af.