“Het zet je echt aan tot dromen, maar geeft je ook de handvatten om die dromen te realiseren.”
‘Alles wat je aandacht geeft, groeit.’ Deze uitspraak valt op in de kantoren van Visit Heusden-Zolder. Vanuit dit motto volgde Manager Citymarketing en toerisme Anke Bongaerts, samen met Specialist Toerisme Judith Martens, een opleiding Appreciative Inquiry of Waarderend Onderzoek. Deze methode vertrekt vanuit positieve kracht om duurzame verandering te realiseren. Judith Martens, Specialist Toerisme bij Visit Heusden-Zolder vertelt er meer over.
Visit Heusden-Zolder is een geëngageerd lid van het Reizen naar Morgen-netwerk. Zo namen ze al deel aan een hele reeks evenementen en is Anke Bongaerts, Manager Citymarketing en toerisme, actief binnen één van de Reizen naar Morgen-werkgroepen. In lijn met de Reizen naar Morgen-visie kiest Visit Heusden-Zolder voluit voor kwalitatief, verbindend en duurzaam toerisme dat meerwaarde biedt voor iedereen. Maar net als vele andere toeristische organisaties en professionals zoeken ze hoe ze deze visie het best kunnen realiseren. Judith Martens: “Toen we binnen het Reizen naar Morgen-netwerk de kans kregen om een opleiding Appreciative Inquiry te volgen, hebben we niet getwijfeld.” Deze methode leert je niet alleen hoe je een succesvolle strategie ontwikkelt, maar ook hoe je ze in de praktijk brengt.
Van toeristische brochures naar Toerisme 2.0
De tijd dat een toeristische dienst alleen maar de hotspots uit de regio bundelde in een brochure, ligt achter ons. Vandaag komen nog maar weinig bezoekers langs in het kantoor voor een brochure. Het klassieke werk van een toeristische dienst, zoals brochures en praktische informatie, blijft bestaan. Al staat dit vandaag niet meer centraal. Maar hoe communiceer je de identiteit van je stad of regio en alles wat daar te beleven is naar de buitenwereld? En hoe zorg je ervoor dat toerisme geen doel op zich is, maar een middel om te bouwen aan een florerende bestemming? Via Appreciative Inquiry of Waarderend Onderzoek zette Visit Heusden-Zolder een nieuwe dynamiek in gang die hen heel wat kan opleveren. Judith Martens: “Het unieke aan deze methode is dat je niet vertrekt uit zaken die mislopen, maar vanuit het positieve. Wat doen we goed en hoe maken we het nog beter? Wie willen we daarin betrekken? Welk resultaat willen we?” Ze begonnen bij het begin. “We stelden ons de vraag: wat moet toerisme en een toeristisch kantoor in de toekomst zijn? Al snel kwamen we tot de conclusie dat we een community wilden bouwen.” Zo groeide het idee dat inwoners van Heusden-Zolder zelf bezoekers kunnen rondleiden in hun eigen wijk. “Bewoners krijgen zo een actieve rol en worden ambassadeurs van hun omgeving. Dit past perfect binnen onze community-visie en een bredere aanpak.” De gemeente organiseert dan niet meer, maar faciliteert. Ook budgettair kan dat interessant zijn. De middelen zijn niet onbeperkt en door de gemeenschap een prominente rol te geven, bereikt men meer met minder. Wel zullen Judith en haar collega’s er nauw op toezien dat alle betrokkenen passen binnen de visie die uitgezet wordt.
Waarderend onderzoeken, wat is dat?
De Appreciative Inquiry methode werd ontwikkeld door de Amerikaanse professor in Social Entrepreneurship David Cooperrider. Positief denken staat hierin centraal. Je start niet vanuit problemen of zwaktes binnen een organisatie, maar focust op de sterktes en alles wat goed gaat. Organisaties die willen verbeteren via Appreciative Inquiry, werken gefaseerd. Het proces start altijd met het kiezen van een positief thema, dat centraal staat in het onderzoek. Daarna volgt de ‘Discovery’-fase waarin verhalen worden verzameld rond dat thema. Judith: “Stel dat je ‘samenwerking’ als thema kiest, dan ga je in de Discovery-fase na hoe die samenwerking in het verleden liep. Er worden verhalen gedeeld over wat vlot liep en goed lukte, welke factoren doorslaggevend waren en wat we eruit leren – de ‘best practices’ zeg maar.” Maar Appreciative Inquiry gaat veel verder. Zeker op het vlak van toerisme kunnen in deze fase veel waardevolle actoren uit de gemeenschap in kaart worden gebracht. Makers van lokale producten bijvoorbeeld. Of organisaties die zich inzetten voor natuurbeheer. Judith: “Zo kom je tot win-win situaties voor bezoekers, ondernemers, bewoners en de plek zelf.” Na ‘Discovery’ komt de ‘Dream’-fase, waarin een positieve toekomst wordt geschetst op basis van de geïdentificeerde sterktes en mogelijkheden. “Belangrijk hier is om je niet te veel te laten beperken, je moet je ideeën durven vrijlaten,” vertelt Judith. Tijdens de opleiding kon iedereen nadenken over specifieke thema’s. “Rond die thema’s werden dan concrete ideeën bedacht die aan borden werden opgehangen.” In de ‘Design’-fase worden een visie en concrete plannen voor die toekomst ontwikkeld via co-creatie. “De ideeën worden vervolgens geclusterd en tastbaar gemaakt. Bij ons gebeurde dat met Duplo-blokken. Klinkt misschien wat vreemd, maar dit zet je aan om tot de essentie te komen van wat je wil realiseren.” Tenslotte worden in de ‘Destiny’-fase de plannen uitgevoerd. Judith: “Je moet het op een gegeven moment dus echt wel actief vastpakken. Dat vraagt energie en soms moet je dan even buiten je comfortzone. Maar het levert je ook heel wat op natuurlijk.”
Dromen voor morgen
Het Appreciative Inquiry traject bij Visit Heusden-Zolder is nog in volle gang en het team is enthousiast over deze aanpak. Judith: “Het zet je echt aan tot dromen, maar geeft je ook de handvatten om die dromen te realiseren. De focus op positief denken maakt een verschil. Aan het begin van onze opleiding, hing Manager Citymarketing Anke Bongaerts een reeks foto’s op van succesvolle projecten die we eerder realiseerden. Met daarnaast de spreuk ‘alles wat je aandacht geeft, groeit.’ Als je kiest om de positieve dingen te benadrukken, creëer je een springplank om nog meer moois te realiseren.” Judith schreef zelfs een verhaal om haar dromen rond het toerisme in Heusden-Zolder vorm te geven, een verhaal waarin zowel de bezoekers als bewoners elkaar vinden in een bloeiende gemeenschap waar iedereen trots op is. “Het was een opdracht binnen de opleiding en schetst vooral wat zou kunnen zijn, niet wat al is. Misschien iets té idealistisch, maar het geeft je wel de energie om ervoor te gaan.” Reizen naar Morgen is dus ook een beetje Dromen voor Morgen. Wie het toerisme van morgen tot leven wil brengen, moet verder durven gaan. Niet alleen nieuwe ideeën bedenken, maar ze ook realiseren. Samen met gelijkgestemde ondernemers, bewoners en beleidsmakers. Zo bouwen we aan een vorm van toerisme die waarde creëert voor bezoekers, inwoners én de plek zelf.
Waarderend opbouwen
Judith vond de opleiding Appreciative Inquiry in elk geval heel waardevol. “Je leert anders naar de dingen te kijken en krijgt zo ook andere resultaten. Door gerichte vragen te stellen, een positieve benadering in plaats van een probleemstelling en een connectie te maken met mensen, leer je beter nadenken en meer zien.”