Abby Kortrijk is een laagdrempelig museum dat toont hoe je een nieuwe en inspirerende invulling kan geven aan een eeuwenoude abdij. Hier komen mensen uit een breed netwerk van organisaties, makers en gemeenschappen samen om kunst te beleven en ervaringen te delen. Directeur Sarah Keymeulen vertelt waarom Abby Kortrijk op korte tijd zo’n succes werd door een lokaal en authentiek verhaal te vertellen dat zowel bewoners als bezoekers van dichtbij en ver weg aanspreekt.
De abdij waar Abby is gehuisvest, dateert al uit de zestiende eeuw. Oorspronkelijk een cisterciënzerabdij, werd ze in de jaren ’80 en ’90 van de vorige eeuw verbouwd tot museum over de Guldensporenslag. In 2021 startte de ingrijpende restauratie en renovatie om het gebouw om te vormen tot het huidige Abby. Vandaag is de plek een museumsite die mensen samenbrengt en verbindt rond kunst. En dat over grenzen, generaties en culturen heen. Een sterke buurtwerking en betrokkenheid van lokale kunstenaars staan hier centraal.
Hoewel Abby een nieuwkomer is – het museum opende de deuren pas in maart 2025 – werd het al snel een vaste waarde in en rond Kortrijk. Het geheim van dat succes? Sarah Keymeulen: “We hebben een heel open en laagdrempelige plek gecreëerd waar mensen zich een beetje thuis kunnen voelen.” Dat mag je letterlijk nemen: naast een creatief atelier en een tentoonstellingsruimte is er in het pand ook een woonkamer, eetkamer, salon en tuin. De Living werd ingericht door kunstenaars, en in alle ruimtes krijgt kunst een prominente plek. “Zo nodigen we gasten uit om wat langer te blijven in het museum en te verbinden met de kunst en met elkaar.” Het gebouw op zich is al een beleving. In de architectuur voel je duidelijk de dialoog tussen het verleden van de plek en de hedendaagse invulling, met leuke knipogen zoals hostie-snoepjes met het Abby-logo en een lange tafel in de eetkamer die herinnert aan de rijen geestelijken die er vroeger in stilte aten. Zowel Kortrijkzanen als mensen uit de bredere regio vinden ondertussen vlot de weg naar Abby. Daarnaast werkt het museum ook als een magneet voor bezoekers van ver buiten de regio. Vaak blijven die na hun bezoek al snel een weekendje in de stad ‘plakken’.
Creatief en participatief, voor iedereen
Over alles werd nagedacht bij de ontwikkeling van Abby. Cruciaal, volgens Sarah Keymeulen is het laagdrempelige karakter van het museum dat je in elk aspect terugvindt. “We letten bijvoorbeeld heel goed op de manier waarop we teksten schrijven of waarop we communiceren. Het mag niet te academisch of te ‘niche’ zijn. We willen toegankelijk zijn.” Vandaar ook dat Abby is opgevat als een open huis met verschillende kamers die door diverse mensen, organisaties of gemeenschappen gebruikt worden. Voor een initiatief rond beeldende kunst bijvoorbeeld, een brainstorm, creatieve hackathon of een ‘open talk’. Dat verliep aanvankelijk niet altijd even vlot, maar uiteindelijk vonden ook moeilijker bereikbare groepen hun plaats in Abby. Sarah: “Dat is voor ons heel belangrijk. We zijn ervan overtuigd dat kunst niet elitair of niche mag zijn, maar dat het over ons allemaal gaat en ons allemaal kan raken. Het komt er voor ons bij Abby vooral op aan om de juiste ‘aanvliegroute’ te vinden, een invalshoek die aantrekkelijk is voor de mensen die we naar het museum willen brengen.” Vaak is dat een breed, universeel thema waar iedereen zich in herkent, maar dat iedereen anders definieert of beleeft. Dat uit zich in tentoonstellingen zoals ‘F**klore. Reinventing Tradition’ die traditie wil herdenken en ons laat nadenken over wat we willen behouden. Of de tentoonstelling ‘Faith No More – Rituals for Uncertain Times’, die inspeelt op het idee van de ‘eindtijd’ dat al tijdens de late middeleeuwen leefde en vandaag terug lijkt te leven bij velen. Sarah: “Dan kijken we met diverse gemeenschappen hoe die existentiële angst zich vertaalt in onze cultuur en hoe we daar met kunst een antwoord op vinden. Dat is voor veel mensen een heilzame ervaring, merken we.”
7 criteria, al meer dan 60.000 bezoekers
Alle initiatieven in Abby moeten passen in de bredere visie die ze van in het begin hebben vastgelegd. Concreet willen ze dat elk initiatief of project aan verschillende criteria beantwoordt: het moet speels zijn, laagdrempelig, meerstemmig, nieuwsgierigheid opwekken, fair en duurzaam zijn. Sarah: “Tenslotte is ook verbinding belangrijk. We willen kunst beleven samen met ons publiek en een open dialoog stimuleren.” Verbinding is een woord dat vandaag vaak wordt gebruikt, maar nog te weinig in de praktijk wordt gebracht. Abby is op dat vlak een echte pionier, vertelt Sarah. “De allereerste collega die ik heb aangeworven voor ons team, was een community builder. Dat is geen typisch profiel voor een museum, maar voor mij wel fundamenteel in onze werking. Het is iemand die zowel lokaal als regionaal sterk is in het netwerken met uiteenlopende organisaties en groepen die we actief willen betrekken in ons museum.” Abby werkt ook samen met andere organisaties, zoals de dienst citymarketing van de stad Kortrijk, Toerisme Leiestreek, Erfgoed Zuidwest en breder met de Kortrijkse Stadsschouwburg, kunstencentrum BUDA, concertorganisator Wilde Westen Kortrijk en nog meer lokale cultuurpartners. Sarah: “Er zijn in de regio rond Kortrijk ook veel burgers met kunstcollecties, soms van wereldniveau. Ook zij zijn welkom in Abby, zo kunnen ze werken uit hun collecties delen met het publiek.” De aanpak van Sarah en haar team sloeg aan en won snel aan kracht. Nog geen jaar na de opening mocht Abby Kortrijk al meer dan 60.000 bezoekers verwelkomen.
Tijd voor meer authenticiteit
Abby Kortrijk viel duidelijk op in het museumlandschap en bleek perfect aan te sluiten bij de visie van Reizen naar Morgen. Willem De Graeve, coördinator van het Reizen naar Morgen-netwerk: “Het was een collega van mij die me erop attent maakte dat Abby eigenlijk helemaal is waar we met ons netwerk naar streven. Ik ging er zelf langs en kreeg een heel inspirerende rondleiding door community builder Nathalie Deschacht. Meteen ook het bewijs dat Abby de principes van Reizen naar Morgen echt in de praktijk toepast.”
Deze tip geeft Sarah alvast graag mee aan andere netwerkleden en toeristische organisaties: “Wees zo authentiek mogelijk. Denk heel goed na wat voor een plek je bent, welke plek je wil zijn, waar je vandaag staat, waar je naartoe wil en werk van daaruit zo authentiek mogelijk. Als je geloofwaardig bent en je verhaal klopt, heb je een grote kans op succes.”
Netwerkmoment op 24 februari
Op 24 februari nodigen we alle andere leden van het Reizen naar Morgen-netwerk uit om Abby te komen ontdekken tijdens het jaarlijkse netwerkmoment. Naast een rondleiding en blik achter de schermen voorziet het programma ook in een panelgesprek en een interactieve sessie rond actuele thema’s, zoals de balans tussen toerisme en de lokale community, de groei van het Reizen naar Morgen-netwerk en de wensen van onze netwerkleden.
Mis dit inspirerende netwerkmoment zeker niet. In een open en informele sfeer creëren we ruimte voor ontmoeting, uitwisseling en verdieping rond de Reizen naar Morgen-visie. Schrijf je snel in, want de plaatsen zijn beperkt.