In heel wat jachthavens in Vlaanderen liggen boten te verkommeren. Straal vzw haalt ze uit het water, knapt ze op in een inclusief bootatelier en laat ze varen als elektrische deelboten. Tijdens het Reizen naar Morgen-congres 2026 in het Provinciaal Hof in Brugge onderzochten de deelnemers in de workshop van Straal hoe dit circulaire en sociale project kan uitgroeien tot een betekenisvolle toeristische beleving.
Weesboten op het water
Het verhaal van Straal begon met een VRT-reportage over verwaarloosde boten. In Nederland zouden er zo’n 25.000 liggen, ook in Engeland en Frankrijk zijn het er duizenden. Vooral boten uit polyester blijven achter. Wie afstand wil doen van een houten of stalen boot, krijgt daar nog iets voor. Een polyester boot kost net geld, omdat recyclen technisch moeilijk en duur is. Bovendien onderschatten veel mensen hoeveel tijd en geld een eigen boot vraagt.
Laura Van Wingen en haar broer Thijs Van Wingen wilden daar iets aan doen. Hergebruiken verdient volgens hen de voorkeur op vernietigen, en waterwegen zien ze als een gedeeld goed dat voor iedereen toegankelijk moet zijn. Vier jaar geleden wonnen ze in Gent een wedstrijd voor start-ups met een circulair businessmodel, en zo ging Straal van start. In 2024 lag de eerste opgeknapte boot klaar. Intussen telt de vloot vijftien boten, verspreid over zes Straalhavens, met een honderdtal leden.
Opgeknapt met zorg
De boten krijgen een tweede leven in een inclusief bootatelier. Vrijwilligers werken er samen met mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt, bijgestaan door experts die tonen hoe het vakkundig moet. Een van de boten kreeg Straal van de weduwe van Luc De Vos, de frontman van Gorki. Alle boten varen elektrisch, en aan boord zit de technologie om ze via een app te delen.
Dat de boten met zoveel zorg zijn opgeknapt, hoort bij het verhaal. Wie met een Straalboot vaart, weet dat er liefde in zit, en draagt er ook zelf zorg voor.
Bootdelen als derde weg
Wie vandaag het water op wil, kan een boot huren of er zelf een kopen. Huren voelt zelden als je eigen boot, en bezitten vraagt veel. Bootdelen vult volgens Straal die leemte, op dezelfde manier als Cambio dat doet voor auto’s. Leden kiezen een jaarabonnement en kunnen zo overal waar een Straalboot ligt het water op. Omdat elke opgeknapte boot anders is, kies je de boot die past bij je plannen: een sloepje voor een uurtje na het werk, of een grotere boot om met vier personen enkele dagen onderweg te zijn en aan boord te slapen. Er zijn drie jaarabonnementen, van een Straaltje voor wie af en toe met een kleinere boot het water op wil tot de Straaljager om onbeperkt te varen.
Leden worden ook deel van een community die bewust anders wil varen. Er zijn gratis opleidingen, zoals een sluistocht met vrijwilligers, en via WhatsApp delen leden hun ervaringen. Over onderhoud of administratie hoeven ze zich geen zorgen te maken.
Waar de bezoeker ontbreekt
Straal sluit naadloos aan bij de visie van Reizen naar Morgen. De plek, de bewoner en de ondernemer krijgen al een plaats. Alleen de bezoeker vindt nog moeilijk de weg. Een jaarabonnement en een verplichte kennismaking van een paar uur zijn voor een toerist die een paar dagen in Gent verblijft een flinke drempel. Toeristische diensten nemen Straal daardoor nog niet op in hun aanbod.
De deelnemers gingen daarom op zoek naar hoe Straal er binnen vijf jaar uit kan zien als volwaardige toeristische beleving. Al snel bleek dat woorden ertoe doen. Wat Straal een opleiding noemt, is eigenlijk een kennismaking waarin de initiatiefnemers hun passie delen en nieuwe kapiteins vertrouwen geven. Een andere naam kan die drempel al verlagen. Ook een proefvaart of een evenement met de hele vloot op het water kan mensen laten voelen of varen iets voor hen is. En de huidige leden, die vandaag al nieuwe mensen aanbrengen via mond-tot-mondreclame, kunnen nog sterker uitgroeien tot ambassadeurs.
Hotels als thuishaven
Een idee dat telkens terugkwam, was om toeristische ondernemers mee eigenaar te maken. Een hotel of B&B aan het water zou een boot kunnen adopteren of capaciteit inhuren, zoals veel logies vandaag al elektrische fietsen ter beschikking stellen. Straal blijft dan instaan voor het onderhoud, de ondernemer biedt de beleving aan zijn gasten aan. De uitleg kan dan korter, omdat het om één boot op één plek gaat.
Sommige deelnemers raadden aan om het aanbod voor particulieren en dat voor bedrijven uit elkaar te houden, bijvoorbeeld met onderhoudscontracten of leasing voor ondernemers. Zo blijft Straal trouw aan zijn missie: weesboten van het water halen en het idee van privébezit in vraag stellen. Ook de werkplaats zelf kan een bezoek waard zijn, ingebed in de lange geschiedenis van de binnenvaart in Gent.
De vrijheid van het water
Wat de deelnemers het meest aansprak, was de vrijheid. Zelf kiezen waar je naartoe vaart en hoe lang je onderweg bent, bestaat in Vlaanderen vandaag nauwelijks. Wil Straal daarvoor ook bezoekers warm maken, dan moeten er wel genoeg laadpunten en aanlegplaatsen zijn langs de routes, zodat niemand onderweg voor verrassingen staat. Met vertragen als vertrekpunt kan Straal zo uitgroeien tot een manier van reizen die past bij morgen.
Meer weten
Op de congrespagina vind je een overzicht van het Reizen naar Morgen-congres 2026, met sfeerbeelden, de aftermovie en de verslagen van de sessies. Wil je op de hoogte blijven of zelf inspiratie delen? Volg ons op LinkedIn, word lid van onze Facebook-groep of schrijf je in voor de Reizen naar Morgen-nieuwsbrief.