De geschiedenis rijmt: wat het middeleeuwse Brugge ons leert over de economie van morgen

Een stad die alles had 

Legends Tours organiseert rondleidingen in Brugge, Brussel, Gent en Antwerpen. Bij de gebouwen op de Markt en de Burg legde Simon de link met het middeleeuwse Brugge, het onderwerp van zijn boek ‘De geschiedenis rijmt’. 
 

 Brugge was toen een handelsmacht. Laken was het topproduct en zowat de helft van de beroepsbevolking werkte in de textielsector. Via het Zwin was de stad verbonden met de Noordzee. Voor het laken kwam de wol uit Engeland, en ook hout en wijn vonden zo hun weg naar de stad. Daarnaast kwam de wisselbrief hier tot bloei, een voorloper van het papiergeld. Geld werd zo een sociaal contract, een afspraak tussen mensen, en daarmee groeiden ook de eerste banken. 

Kwetsbaar door afhankelijkheid 

Die rijkdom raakte niet iedereen. Wevers werkten voor weinig loon en hadden nauwelijks politieke inspraak, wat tot spanningen leidde. Bovendien hing de stad sterk af van één product en van de wol uit Engeland. Toen de Honderdjarige Oorlog de handel verstoorde, de pest een groot deel van de bevolking wegnam, goedkopere Spaanse wol opdook en het Zwin verzandde, verschoof de handel naar Antwerpen. Volgens Simon zijn zulke schokken van buitenaf vandaag nog altijd een realiteit voor onze economie. 
 

Geld als zuurstof 

Wie de economie anders wil organiseren, moet volgens Simon ook naar geld durven kijken. Hij vergelijkt het met de zuurstof van de economie. ‘Geld is het tij dat alle boten optilt’, zei hij. Hoe geld georganiseerd wordt, bepaalt mee wie er voordeel uit haalt. 

Een alternatief zijn gemeenschapsmunten, die vertrekken vanuit de noden van een gemeenschap en onbenutte middelen koppelen aan onvervulde behoeften. In de Gentse Rabotwijk verdienden bewoners ‘Torekes’ door voor te lezen aan kinderen of zwerfvuil op te ruimen. Ze konden ze uitgeven in een sociaal restaurant, bij de kruidenier of bij een volkstuin. In Japan bouwt Fureai Kippu een zorgnetwerk uit: wie vandaag helpt met koken of boodschappen, kan later zelf hulp inroepen. 

Bryghia 

Voor Brugge stelde Simon een eigen munt voor: Bryghia, een naam die teruggaat tot de vroegste geschiedenis van de stad. Toerisme zou de hefboom zijn om de munt te introduceren. Bezoekers kopen Bryghia aan met korting, en wie terugwisselt naar euro betaalt een kleine kost. Zo blijft het geld in de stad. De munt is enkel geldig bij lokale partners die aan duurzame voorwaarden voldoen. Dit kan op termijn inwoners helpen bewustere keuzes te maken, van autodelen en openbaar vervoer tot gemeenschappelijke tuinen. Ook in Kopenhagen worden bezoekers met CopenPay al beloond voor duurzame keuzes, bijvoorbeeld wanneer ze helpen bij het opruimen van straten. 
 

In 2019 legde Simon het idee voor aan de Stad Brugge. Het enthousiasme was groot, tot corona de prioriteiten veranderde. Dus werkte hij zelf een deel uit in de app Beyond Bruges, waarin bezoekers het Brugge van vroeger herontdekken en via lokale partners Bryghia terugverdienen bij hun aankopen. In de praktijk bleek dat lastig. Veel toeristen blijven maar enkele uren in Brugge, en voor een kleine organisatie was het project erg ambitieus. Het idee blijft volgens Simon wel overeind. Met een sterk netwerk en de steun van de stad kan Brugge bezoekers aanmoedigen tot keuzes die de stad en haar inwoners ten goede komen. 

Leren van het verleden 

De geschiedenis van Brugge is dus meer dan een mooi verhaal voor op wandel. Ze toont hoe kwetsbaar een economie wordt wanneer ze op één product steunt, en hoe belangrijk het is dat welvaart bij iedereen terechtkomt. Precies daar zat het raakvlak van deze workshop met Reizen naar Morgen: toerisme dat een meerwaarde biedt voor de bestemming en de mensen die er wonen. ‘De geschiedenis rijmt, maar hoeft niet zo te blijven’, gaf Simon de deelnemers mee.