Voor de tweede sessie van het Lerend Netwerk Reizen naar Morgen 2026 kwamen we samen op een plek die weerspiegelt waar het traject voor staat: be-MINE in Beringen. Waar ooit steenkool werd bovengehaald, wordt vandaag gewerkt aan nieuwe verhalen. De industriële site is geen statisch erfgoed, maar een plek in beweging, waar verleden en toekomst elkaar voortdurend ontmoeten. Plekhouder Peter Vermiert verwelkomde de deelnemers en nam hen mee in het verhaal van de site. Gedreven door de visie van Reizen naar Morgen legt hij de focus op bruggen tussen buurtbewoners, ondernemers, beleidsmakers en bezoekers, met als doel samen iets te realiseren dat voor iedereen betekenis heeft.
Tijdens een korte rondleiding werd duidelijk hoe be-MINE stap voor stap evolueert tot een plek die bezoekers aantrekt en tegelijk iets teruggeeft aan de gemeenschap. Peter: "Niet alleen commercieel, maar ook een stuk teruggeven aan die gemeenschap in alles wat we doen, dat is eigenlijk onze voornaamste missie." Daarmee is be-MINE dus meer dan een locatie. Het is een levend voorbeeld van hoe een plek betekenis krijgt door de manier waarop ze gebruikt en beleefd wordt.
Een plek die tot de verbeelding spreekt
Tijdens een verkenning van de site werd dat tastbaar. Deelnemers zagen hoe erfgoed, recreatie, gastronomie en zelfs een school hier samenkomen. Ook onverwachte elementen maken deel uit van het verhaal, zoals het circulaire ecosysteem met duizenden vissen in het waterreservoir boven het gebouw. Die gelaagdheid maakt van be-MINE geen afgewerkt verhaal, maar een plek die blijft evolueren. Bezoekers komen er niet alleen kijken, ze ervaren er ook iets.
Van plaats naar plek
Centraal in deze sessie stond het onderscheid tussen een ‘plaats’ en een ‘plek’. Dat verschil lijkt klein, maar het is fundamenteel. Een plaats is fysiek. Een plek is betekenisvol. Arita Baayens vatte het zo samen: "Een plek is een plaats die opgeladen is met betekenis."
Deelnemers gingen met dat inzicht aan de slag. In duo’s vertelden ze elkaar verhalen over plekken die in hun eigen praktijk aandacht vragen. Ze beschreven die plekken niet alleen, ze gaven ze ook een stem. Wat zou deze plek zelf vertellen? Wat heeft ze nodig? … Uit die oefening bleek dat de betekenis van een plek pas tot leven komt wanneer ze verbonden is met verhalen, mensen en toekomstbeelden.
Anders kijken, anders praten
De sessie bouwde verder op de principes van waarderend onderzoek: werken aan verbetering en vernieuwing vanuit wat al werkt en wat energie geeft.
We hebben van nature de neiging om vooral aandacht te geven aan wat fout gaat, vanuit het idee dat het goedkomt als we de oorzaken aanpakken. Maar zoals Marcus Buckingham ooit zei: "Het tegenovergestelde van slecht is ‘niet slecht’." Wie echt werk wil maken van zijn ambitie en verlangen, heeft een andere manier van kijken en spreken nodig.
Die andere invalshoek levert ook andere gesprekken op. "Als je vertrekt van wat goed gaat, krijgt een gesprek een andere wending en ontstaat er meer verbondenheid," klonk het in de groep. De verschuiving is subtiel, maar ze opent mogelijkheden en maakt ruimte voor samenwerking.
Problemen als vertrekpunt voor ambitie
Dat betekent niet dat problemen genegeerd worden. Zolang mensen ze als belangrijk ervaren, kunnen ze net het vertrekpunt zijn voor verandering. Voorwaarde is wel dat we iets ook echt als een probleem ervaren, en dat is niet altijd zo. In plaats van vast te blijven zitten, leerden deelnemers hoe ze problemen kunnen ombuigen. De gedachte daarachter: een probleem is niet meer dan een gefrustreerde droom. Achter elke klacht zit een onvervulde wens.
Aan de hand van concrete cases gingen groepjes aan de slag met het zogenaamde herkaderen. Ze benoemden eerst het probleem, formuleerden daarna het positieve tegenovergestelde en stelden ten slotte scherp waar ze écht naartoe willen. Wat begon als "Onze plek vindt haar publiek niet", evolueerde zo naar een heel ander verhaal: een plek die leeft, waar mensen spontaan naartoe komen, waar bezoekers terugkeren en waar bewoners trots op zijn. Het resultaat is geen kant-en-klare oplossing, maar een richting. Een ambitie die energie geeft en mensen in beweging zet.
be-MINE als inspiratiebron
Dat deze inzichten net op be-MINE zo sterk binnenkwamen, is geen toeval. De site is zelf het resultaat van diezelfde manier van denken. Er werd verder gekeken dan wat verloren ging met het verdwijnen van de mijnsite, maar vooral naar wat mogelijk is. Welke verhalen kunnen hier ontstaan? Welke rol kan deze plek opnieuw opnemen? be-MINE nam daarbij de sterktes uit het verleden mee: de plaats die de mijn innam binnen de lokale gemeenschap en de regio, en haar economische kracht.
Vandaag toont be-MINE hoe een plek opnieuw betekenis krijgt door functies te combineren, ruimte te geven aan experiment en verbinding te maken met de omgeving. Het is een plek die niet af is, maar blijft groeien. En net daarin ligt haar kracht.
Wat nemen we mee?
Aan het einde van de sessie bleef vooral een andere manier van kijken hangen. Plekken zijn geen neutrale ruimtes, maar dragers van betekenis. De manier waarop we vragen stellen, bepaalt wat zichtbaar wordt. Problemen kunnen startpunten zijn voor ambitie, en verhalen zijn essentieel om mensen mee te krijgen.
Of zoals één van de inzichten het mooi samenvatte: we willen leren over datgene waar we meer van willen. Net zoals be-MINE zelf: niet blijven hangen in wat was, maar bouwen aan wat kan zijn.