Toerisme en welzijn: twee handen op één buik?

Paul Frijters

De Nederlander Paul Frijters is professor Welzijnseconomie aan de London School of Economics. Omdat naar morgen reizen een voortdurend zoeken is naar hoe we op een bestemming het welzijn van bewoners, ondernemers en bezoekers kunnen verbeteren, vroegen we hem om zijn visie.

Hoe verhouden welzijn en economie zich tegenover elkaar?

Paul Frijters: “Voor het grootste gedeelte zitten ze in elkaars verlengde. Net zoals mensen zich beter voelen als ze goed functioneren en passen binnen een sociale groep, geldt dat ook voor een regio. Als een hele regio zich verenigd voelt in een verhaal, dat zowel intern als extern kan verteld worden, levert dat enthousiasme en meer geluk op. Dat maakt een regio ook gezonder en productiever. En dat is ook goed voor de economie. Want een regio die gelukkig is, floreert fantastisch. Wanneer je roofbouw pleegt op je plek krijg je het omgekeerde. Gelukkig zijn de meeste economische sectoren in Noord-Europa niet van die aard. Ze zijn eerder dienstgericht, zoals het toerisme.”

Hoe werkt dit voor toerisme?

Frijters: “Er bestaat zeker en vast ‘parasitair toerisme’. Denk maar aan het clichébeeld van grote resorts die locals als een soort slaafjes gebruiken. Dat levert natuurlijk strubbelingen op. De locals voelen niet dat het toerisme van hen is, maar zijn meer een soort attractie. Daartegenover staat toerisme dat wél rekening houdt met de lokale bevolking, die er ook aan wil verdienen en een verhaal wil hebben. Daar maakt Vlaanderen werk van en dat is prima.”

Kan de overheid een facilitator zijn?

Frijters: “De overheid kan niet anders dan meegaan in een verhaal dat dicht bij de bevolking staat. De overheid draagt het niet alleen uit, maar maakt ook dat het verplicht wordt. Er worden politieke keuzes gemaakt over bijvoorbeeld de gesproken talen, de geschiedenis op school, de bewegwijzering naar historisch erfgoed, enzovoort. Het verhaal van een regio is dus te zien in het hele landschap en wordt doorgegeven aan de volgende generaties. Zo moet er ook gekozen worden welke richting de toeristische sector uitgaat, om bijvoorbeeld parisitair toerisme te vermijden. Vlaanderen is heel goed gepositioneerd en een historisch rijk gebied. Toerisme is dus een enorme groeimarkt. Er moet gewoon een balans zijn tussen de verschillende sectoren. Je kan bijvoorbeeld een verhaal bedenken dat toeristen niet allemaal naar één plek stuurt, maar ervoor zorgt dat ze zich over verschillende plekken verspreiden. Ook daarin speelt het beleid een rol.”

Bonifacius Brugge
@ Jan D’Hondt

Wordt een welzijnsverhaal samen gebouwd?

Frijters: “De bevolking was er als eerste van overtuigd dat gelukkig zijn belangrijk is, voor zichzelf en de kinderen. Ze zijn er heel bewust mee bezig. Voor ze op restaurant of op hotel gaan, checken ze bijvoorbeeld hoe tevreden anderen waren en hoe zij de ervaring beleefden. Ook de bedrijfswereld is er bewust mee bezig. Met big data en algoritmes proberen bedrijven te voorspellen wat klanten willen en hoe hun producten en diensten de gelukservaring kunnen verbeteren. Bij overheden gaat de bewustwording het langzaamst, maar we zien nu wel echt verandering. Ze beseffen nu meer en meer dat ze er moeten zijn voor het welzijn van het volk. Er wordt al heel veel gemeten hoe gelukkig de bevolking is. Kortom, het is een coproductie tussen overheid, bedrijfsleven en de bevolking.”

Is reizen belangrijk voor het welbevinden van mensen?

Frijters: “Helemaal niét reizen en niét buiten komen, is vast niet goed voor mensen. Ze willen verbinding voelen met de rest van de wereld en zeker met de mensen die ze beschouwen als hun eigen groep, hun eigen regio. Maar je hoeft niet veel te reizen om gelukkig te zijn. Er zijn gelukkige gemeenschappen waarin men nauwelijks reist, maar waar er wel veel interne contacten zijn. Echt nodig is reizen dus niet, maar het helpt wel. Het helpt zeker voor culturen die van nature niet zo gelukkig zijn. We zien dat het voor mensen uit een eerder ‘beklemmende’ cultuur, zoals de Chinese, erg bevrijdend kan werken om in het buitenland zijn. Europa heeft hen daarom ook heel wat te bieden. “

Tips van Paul Frijters:

  1. Schroom niet om de toeristenstroom flink te belasten en bijvoorbeeld belasting te heffen om een regio te bezoeken. Vlaanderen is écht een plek waar dat kan, omdat de vraag er gewoonweg is. En hoge belastingen op toerisme kunnen het welzijn van de bevolking verbeteren.
  2. Ga bewust om met het verhaal dat je wilt vertellen en denk na over hoe je Vlaanderen het best kunt verkopen. Aziaten worden aangetrokken door historische verhalen. Vlaanderen als een soort historische site voorstellen, is een verhaal dat werkt.

Deel dit artikel